Moutabsorptie - hoe de juiste waarde bepalen

There are 12 replies in this Thread. The last Post () by w@lter.

Registreer je of meld je aan

Je moet aangemeld zijn om deel te nemen aan het forum

  • Noem het beroepsmisvorming, maar ik heb graag dat mijn berekeningen helemaal kloppen als ik brouw. En als dat niet zo is, dan wil ik ook weten waarom. En zo worstel ik al een hele tijd met een afwijking in de cijfers die ik verkrijg uit BrewFather wat betreft het maisch- en spoelwater. Steevast heb ik teveel wort na het filteren/spoelen, de laatste keer meer als een liter teveel (op een brouwsel van 19l kan dat toch al tellen!).

    Ik heb er mijn oude zelfgemaakte rekenbladen nog eens bijgehaald en een en ander zitten berekenen. Vrees niet, BrewFather is een goed programma en maakt eigenlijk geen rekenfout. Het foutje zit hem in een instelling die we allemaal gebruiken zonder erover na te denken : de hoeveelheid water die zou achterblijven in het draf na het filter- en spoelproces. Gangbare theorie is dat die waarde ergens tussen de 1 en 1.06l/kg mout is. Dus voor elke kilo mout die je stort zou je een liter water achterlaten na het spoelproces. En eerlijk gezegd, met mijn igloo cooler indertijd klopte dat cijfer ook redelijk goed. Maar nu heb ik dus een Bulldog Brewer à la grainfather en daar merk ik toch dat er een probleem is met die waarde van 1 - 1.06 . Die waarde is veels te hoog. Door mijn laatste paar brouwsels te analyseren heb ik zo goed als mogelijk dat cijfer proberen te bepalen en ik kom uit op een waarde tussen (hou u vast) 0.6 tot 0.9, afhankelijk van de moutstort (de ene bevatte veel ongemoute haver, de andere was puur basismouten).

    Dat het cijfer afwijkt is op zich geen probleem voor mij, ik pas de instelling aan en de rekening klopt weer. Maar de analyst in mij blijft dan doorboren : wààrom wijkt het zozeer af? Wel ik denk dat ik weet waar het door komt : de manier van spoelen. Bij een traditionele ketel blijf je continue spoelen tot een bepaald volume is bereikt en zit er eigenlijk nog heel veel vocht in de draf die achterblijft. Bij mijn Bulldog brewer is dat niet het geval omdat aan het einde van het spoelproces, de hele korf uit de vloeistof is en ik die nog even laat uitlekken. Door deze afwijkende werkwijze komt het volgens mij dat ik meer wort bekom doordat er gewoon veel minder achterblijft bij het spoelen.

    Kan ik dit staven? Nogal lastig maar ik ga een experimentje proberen te doen in een kleinere pan met een zeef en een geïmproviseerde hevelfilter (ik heb nog wel wat stukjes liggen. Wat wil ik doen? Simpelweg in beide gevallen eenzelfde hoeveelheid mout (ik dacht aan een halve kilo) maischen gedurende eenzelfde tijd. Ik zou dan beide keren +/- dezelfde densiteit moeten bekomen (op een sg puntje gaan we niet zagen) waarna ik het ene beslag ga filteren/spoelen op de klassiek manier en zowel het wort als het resterende draf ga wegen. Dit zou me een goed beeld moeten geven hoeveel water er is achtergebleven.

    Bij een tweede maisch ga ik het beslag na het maischen overgieten door een zeef en nadien daar het spoelwater ook overgieten en laten uitlekken zoals ik dat ook bij mijn installatie doe (het uitlekken, niet het spoelen). In principe zou mijn draf ongeveer evenveel moeten wegen, is dit niet dan is er niet dezelfde hoeveelheid vocht achtergebleven in het draf.


    More to follow, maar uw wijsheden zijn zeker welgekomen :danku:

  • Walter, vermits je wil weten hoeveel wort er achter blijft hoef je toch niet te spoelen? Gewoon bij de ene hevelen en bij de andere laten uitlekken. Uiteindelijk is het dan logisch dat bij het uitlekken minder gaat achterblijven dan bij het hevelen. Eens dat de hevel lucht zuigt, stopt de hevel zijn werking. Maar uiteindelijk gaat het dan niet over de moutabsorptie maar over het aantal wort dat achterblijft in je systeem. Ik zet de filter van de BrewMonk altijd in een emmer en na een half uur zit daar ook nog makkelijk een 1 a 2 liter in.

    Waarom trainen voor een sixpack als je gratis een tonnetje kan hebben!:bier:

  • Walter, in mijn RIMS doe ik nog steeds spoelen tot gewenst volume, ook al is dat soms lastig omdat de moutkorf eigenlijk in de weg zit om goed te meten. Dat houd dan op een gegeven moment in dat ik de korf weghaal en in een emmer zet.

    Op dat moment kwam er al weinig meer uit, en in de ketel heb ik de liters die ik wil. Na een uurtje zit er nog wel wat uitgelekt wort in die emmer, maar veel is dat niet en ik doe daar ook niets meer mee.


    Ook bij mij klopt de spoelwater hoeveelheid niet perfect, het is meer een ruwe schatting. Het is ook lastig denk ik, vlokken en mout nemen toch andere hoeveelheden op.

  • Maar uiteindelijk gaat het dan niet over de moutabsorptie maar over het aantal wort dat achterblijft in je systeem.

    Dat klopt, maar we noemen dat overal "moutabsorptie", maar het is inderdaad dat getal waar ik het over heb. Ik ben wel blij dat jij dezelfde ervaring hebt als ik.


    Wat dan nog "straffer" is, en dat zal tijd en veel meten moeten uitwijzen, is dat het cijfer ook variabel is afhankelijk van de moutstort, ik ga eens mijn afgelopen 5 brouwsels door mijn eigen rekenblad halen om te zien wat daar de werkelijke hoeveelheid was.


    Amai, zo ne muur van tekst .

    Ik weet het, maar zoals ik al zei : beroepsmisvorming 8o

  • Ik hevel het wort uit de brouwketel met een hevelfilter (door de meesten van jullie wel bekend).

    Ik begin meestal met 10 kg mout en na het spoelen zit er maximaal nog 0,1L spoelwater in van 3 brix. Het natte draf weegt 10Kg, dus het zetmeel is suiker geworden en vervangen door spoelwater.

  • Wat dan nog "straffer" is, en dat zal tijd en veel meten moeten uitwijzen, is dat het cijfer ook variabel is afhankelijk van de moutstort, ik ga eens mijn afgelopen 5 brouwsels door mijn eigen rekenblad halen om te zien wat daar de werkelijke hoeveelheid was.

    Je zal dan ook telkens de tijd moeten meten dat je de korf laat uitlekken.

    Waarom trainen voor een sixpack als je gratis een tonnetje kan hebben!:bier:

  • Wat dan nog "straffer" is, en dat zal tijd en veel meten moeten uitwijzen, is dat het cijfer ook variabel is afhankelijk van de moutstort, 8o

    Dus zoals je aanhaalt het type mout, (tarwe, gerst, haver, spelt, rogge, al dan niet in vlokken, ontvliesd bij geroosterde gerst en bij haver, .....)
    Maar ook:
    -De mout kwaliteit, heb je enkel grote korrels (en geen mengeling van grote en kleien) is de water adsorptie minder dan bij kleien korrels of een mengeling van grote en kleien
    -Hoe fijn je schroot, (fijn neemt meer water op dan vb klam geschroot en is eigen ook dus afhankelijk van je mout kwaliteit)
    -De hoeveelheid eiwit (het slijm dat blijft liggen op je filterbed) en of je een eiwit stap uitvoert
    -Het toegepaste brouwprincipe en daar aan gekoppeld de filtratie methode. (brouw automaat, frigobox, roeren of niet,welke hoeveel trub laat je toe in je kook ketel)
    -Het oogstjaar (= kwaiteit), de manier van opslag (= hoeveel % water bevat je mout, 1% verschil in vochtgehalte = 1% verschil in de water opname)

    Kortom je kan een gemiddelde gebruiken zoals men nu doet in vele reken modules, of alles tot het laatste uittellen tot op de centiliter, maar dit laatste vergt bijna een onoverkomelijke berg aan variabelen waar je moet me gaan rekening houden.
    Als je spoelt op eindvolume in je kookketel is bovenstaande allemaal maar bijzaak. (mijns inziens)

  • En daarom maak ik gewoon wat liters meer spoelwater, ik spoel tot gepland volume in de kookketel, en het restje is goed als schoonmaakwater.


    De berekening geeft bij mij ook aan "geschat" aantal liters spoelwater.

  • Je zal dan ook telkens de tijd moeten meten dat je de korf laat uitlekken.

    Ik laat die steeds volledig uitlekken, er komt achteraf nagenoeg geen wort meer uit.


    Als je spoelt op eindvolume in je kookketel is bovenstaande allemaal maar bijzaak. (mijns inziens)

    Als je met een eenpanssysteem werkt zoals de Bulldog, dan is dit net het probleem : je kan dat eindvolume nauwelijks meten (tenzij je een kijkglas installeert). Dus ben je afhankelijk van wat je software je vertelt. En daar knelde het schoentje bij mij.

    Ondertussen heb ik al een aantal van mijn laatste brouwsels door mijn eigen rekenblad gedraaid en kan ik zeggen dat voor mijn installatie 0,9 een stuk dichter bij de waarheid zit.

    Nu ga ik eens diezelfde waarde ingeven in BrewFather om te zien of de cijfers dan beter overeenkomen.

  • Gisteren heb ik nog wat lopen spelen met de settings in BrewFather afgaande op metingen die ik bij de laatste brouwsels heb gedaan en ik kom inderdaad op een getal van 0,9 dat veel dichter bij de waarheid zit.


    Zoals Serge al zegt is dit maar een gemiddelde maar als je dus een eenpanssysteem hebt kan je de waarde voor de moutabsorptie aanpassen als je bovenstaande issue hebt in je recepten.


    Als je kan, ga dan meten terwijl je spoelt tot je aan het juiste volume komt, dat is natuurlijk altijd veel nauwkeuriger.